Tüm üyelerimiz ve Yalova kamuoyunun bildiği üzere, Yalova Gemi Sanayicileri Derneği (YAGESAD) olarak ilimizde kümelenme konularında çalışmalar yapmaktayız. Bununla beraber bünyemizde Gemi Yan Sanayi ve kompozit malzemelerde göreceli üstünlüğümüzü kümelenmeler yaparak rekabet avantajına çevirmeyi hedeflemekteyiz. Bu çerçevede Derneğimiz üyelerinin, konusunun uzmanı akademisyen ve bilirkişiler tarafından bilgilendirilme talepleri önem arz etmektedir. Konunun teorik analizine ulaşmak bağlamında YAGESAD, Yalova Üniversitesi ve URAK işbirliği ile kümelenme konusunda konferans yapılmıştır.

Üniversitemiz tarafından davet edilen Doç. Dr. Melih Bulu’nun katılımıyla, İl Özel İdaresi Konferans Salonu’nda 04.05.2010 tarihinde saat 14.30’da “Rekabetçiliğin Yeni Aracı: Kümelenme” isimli konferans düzenlenmiştir.

DOÇ.DR MELİH BULU KİMDİR?

Lisans eğitimini Ankara’da 1992 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde, yüksek lisans eğitimini İstanbul’da 1995 yılında Boğaziçi Üniversitesi’nde “Türk Bankalarının Nisan 1994 Krizi Boyunca Döviz Borç Yapısından Kaynaklanan Finansal Kararsızlık Analizi” tez konusuyla  tamamladı. Melih Bulu doktorasını ise “Mikro kümelerin profilleşmesi: Katma değeri yüksek üretim ve servis zincirlerinin grafik teorik yaklaşımla tanımlanması” tez konusu ile İstanbul’da 2003 yılında Boğaziçi Üniversitesi’nden aldı.

Melih Bulu çalışma hayatına zırhlı personel taşıyıcı imalatçısı FMC-NUROL şirketinde endüstri mühendisi olarak başladı. İSTEK Eğitim Vakfı’nda Araştırma ve Geliştirme Uzmanın lığı ile devam etti. 1994-1996 yılları arasında tekstil ve inşaat sektörlerinde faaliyet gösteren ithalat ihracat şirketi BAY-SEL A.Ş.’nin Genel Müdürlüğü’nü yaptı. 1996-1997 yılları arasında Türk Uzay ve Havacılık  Sanayi A.Ş. (TUSAŞ)’nde Proje Mühendisi olarak çalıştı. 1997-1999 yılları arasında Procter&Gamble da Maliyet Kontrol Müdürlüğü görevinde bulundu.

Çalışma hayatında gerek profesyonel gerek girişimci olarak birçok üretim ve servis firmasında değişik seviyelerde görev alan Doç. Dr. Melih Bulu, şu anda Uluslararası Rekabet Araştırmaları Kurumu’nun Genel Koordinatörlüğünü yürütmektedir. URAK Genel Koordinatörü olarak Türkiye’nin küresel rekabet gücünün artırılması konusundaki ulusal, yerel ve sektörsel bazda strateji ağırlıklı çalışmalara destek sağlamakta, bunun yanında yarı zamanlı olarak İstanbul Ticaret Üniversitesi Yüksek Lisans Programı'nda Oyun Teorisi dersini vermektedir. Doç. Dr. Bulu aynı zamanda Enerji Verimliliği Derneği En-Ver’ in Başkan Yardımcılığı ile kurucusu olduğu Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Derneği’nin Ekonomi Masası Başkanlığı görevlerine de devam etmektedir.

Kümelenme: Yalova’nın Yükselen Umudu

Seri üretim ve kalite bağlamında kaçınılmaz bir gereklilik olan endüstri bölgeleri kavramı aslında Özal döneminde popülaritesi hayli artmış organize sanayi siteleri yaklaşımının daha büyük ölçekli bir versiyonu olarak görülebilir. Her iki yaklaşımda da bu bölgelerdeki yatırımcılar, özellikle altyapının daha etkili ve ucuza sağlanması, insan kaynakları ve bilginin paylaşılması konularında avantajlara sahiptirler; dolayısıyla coğrafi ve stratejik olarak elverişli bölgelere kümelenme mantığı, o firma için küme dışında kalanlar karsısında bir rekabet üstünlüğü yaratmaktadır. 

Günümüzde endüstri bölgeleri genelde merkezi otoritenin uygun bulduğu bölgelere çeşitli teşvikler sağlayarak (KOSGEB, Kalkınma Ajansı, AB teşvik ve yatırım formları… vb) yatırımcıları yönlendirmesiyle oluşmaktadır. Bilecik, Manisa, Gebze- Kocaeli gibi bölgeleri bu tip endüstriyel uygulamalar olarak örnek verilebilir.

. Ayrıca İstanbul gibi bulunduğu yerin özellikleri sayesinde kendiliğinden oluşan endüstri bölgeleri de mevcuttur ki bu bölgeler sahip olduğu konum, pazara yakinlik, hammadde vs. gibi sebeplerle yatırımcıların doğal olarak ilgisini çekmektedir.

Kümelenme Teorisi

Marshall’ın 1890'larda ilk olarak bahsettiği endüstriyel yoğunlaşma kavramı 1990'da Michael Parter’in "Competitive Advantage of Nations" kitabında küme kavramı ile yeniden ve daha detaylı bir şekilde gündeme gelmiştir. Kümeler birbiriyle ilişkili firmaların, bilgi üreten organizasyonların (üniversiteler, araştırma enstitüleri, mühendislik şirketleri), aracı kurumların ve müşterilerin oluşturduğu ağın birbirine değer katan bir birliktelikle yapılanması (elmas-diamond- modeli) seklinde tanımlanan üretim zinciridir.  Küme yaklaşımı küme üyeleri arasındaki bağlantılar ve bağımlılıklara odaklanır.  Kümelerin önemli faydalarını yaratıcılığın artması, altyapı maliyetlerini düşürmesi, kalifiye insan kaynaklarına daha kolay ulaşılabilmesi seklinde özetlenebilir.. Küme çalışmalarının diğer bir faydası da yatırımcıları yatırım yapılabilecek alanlar konusunda bilgilendirmesidir. Küme analizleri sırasında ortaya çıkan değer zincirindeki zayıf halkalar kümenin ihtiyacı olması açısından tatminkar kar marjları sağlanabilecek yatırım konusudurlar. Bu sebeple de hem kredi kuruluşları hem de yatırımcılar için net bir yatırım potansiyeli içerirler.

Dünyada şimdiye değin 40 kadar ülkede Parter’in yaklaşımı ile küme çalışmaları çeşitli ölçeklerde yapılmış ve yapılmaktadır. Bu konuda ABD'de Harvard Üniversitesi bütün ülkenin küme haritasını çıkarmış, eyaletler de kendi gelişme stratejilerini tamamen kümeler üzerine bina etmeye başlamışlardır. İngiltere’de de bu konu ayni şekilde önem kazanmış ve kümelerin gelişme stratejileri bizzat kamu kurumları tarafından desteklenmeye başlanmıştır. 1997 yılında Danimarka, Finlandiya, İsveç, Belçika, ABD, Ingiltere, Hollanda, Kanada, Meksika, İspanya ve İtalya temsilcileri küme çalışmalarının teorik altyapısının geliştirilmesi konusunda ortak hareket etme kararı almışlardır. Henüz teorisi tam oturmamış olmakla birlikte pratik kazanımları çok açık olan küme yaklaşımı gelecek yıllarda kalkınma girişimlerinin temel modellerinden biri olacaktır.

Türkiye'de küme yaklaşımını temel alan rekabet artırıcı çalışmalar 1999 yılında Ali Koç'un öncülük ettiği ve Parter’in ekibinin desteklediği Türkiye'nin Rekabet Avantajı Projesi CAT ile başlamıştır. Araya giren deprem ve ekonomik krizlerden etkilenen proje günümüzde ağırlıklı olarak gönüllü bazda devam etmektedir. Şimdiye kadar turizm ve tekstil sektörlerinde detaylı analizler yapılmış Türkiye için belirlenen stratejiler sektörle birlikte uygulanmaya başlanmıştır.

Bir Kümelenme başarısı Olarak Sultanahmet

Turizm Sektöründe Sultanahmet'te yapılan küme çalışması bir örnek olarak açıklanmıştır.CAT kaynaklar elverdiği ölçüde otomotiv ve elektronik sektörlerini de incelemeye almak ve küme çalışmalarını bu sektörlerde de başlatmak niyetindedir. Şimdiye kadar ağırlıklı olarak özel sektör ve kişisel katkılarla ilerleyen projede sanırım bu aşamada Ankaralı karar vericilerin önüne yeni bir tevsik mekanizmasının da yolu açılmaktadır. Artik desteklerin kümeler bazında verilmesi ülkemiz için kaynakların çok daha verimli kullanılmasını sağlayacaktır. Bu sebeple su anda endüstri bölgeleri bazında yapılması planlanan destekler biraz daha sofistike yapılarak küme yaklaşımını içerirse çok daha verimli ve etkili olabilecektir. Yalova’nın kalkınma ve gelişme yolundaki sorunlarının kümelenme modeli kullanılarak kademeli olarak aşılması konusunda pozitif bir ortak irade beyanı oluşturulmuştur.

Konferans bitiminde Melih Bey’e Yalova Üniversitesi tarafından katılımı için teşekkür plaketi takdim edilmiştir.